تبلیغات
لطفا صبر کنید (در حال انتقال به آدرس جدید.) - اعمال و فضیلت شب قدر (بخش سوم)
اعمال و فضیلت شب قدریحیى بن علاء گوید: ((حضرت صادق (علیه السلام ) سخت بیمار بود، دستور داد او را به مسجد رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) بردند. آنجا تا صبح شب بیست و سوم ماه رمضان بیتوته كرد.)) (82)
براى انسان مومن ، سزاوار نیست تا در شبى كه آسمانیان میهمان او شده اند، حجاب غفلت به روى خویش اندازد و خود را از همنشینى با آنها محروم سازد؛ لذا مستحب است ، آن شب را تا صبحگاهان شب زنده دارى نماید و این خود نوعى مبارزه با خمودگى و سستى و خواب سنگینى است كه انسان را از هدف هاى عالى اش باز مى دارد و از همه مهم تر این كه طریق شكستن شب و خاتمه دادن به حاكمیت ظلمت را به ما مى آموزد و آدمى را به مقام ((محمود)) مى رساند.

مگو شبى به عبادت چگونه روز كنم
كه دوست را ننماید، شب وصال ، دراز
بر آر دست تضرع ، ببار اشك ندم
ز بى نیاز بخواه ، آنچه بایدت بى ناز
3. شناخت شأن قرآن

4. تلاوت قرآن
چه لذت بخش است كه در شب نزول قرآن ، كنار چشمه سار كلام وحى خاضعانه بنشینیم و دل و قلب تشنه را از آن سیراب نماییم . و چه شیرین و شور آفرین است لحظه فرا رسیدن وقت دیدار و عروج كه مریضان و دردمندان در ساحت قرآن دست نیاز بلند مى كنند و زمزمه ((القرآن شفاء)) را سر مى دهند.
شبى كه تلاوت قرآن (هر قدر میسور باشد) در آن شب ، بهترین ذكر است ، به خصوص تلاوت سوره هاى ((یس ))، ((عنكبوت ))، ((روم ))، ((دخان )).
در تلاوت قرآن ، اولین نكته اى كه لازم است مورد توجه قرار گیرد، الهام گرفتن از آن براى تقویت فكر و اندیشه و ایمان و شناخت مبداء و معاد و یافتن راه سعادت و فلاح و قرب الى الله است و دومین نكته ، اهداى ثواب آن به اروح طیبه انبیا و ائمه هدى (علیهم السلام ) و شهدا و صلحا و علما و گذشتگان به خصوص بنیان گذاران مراكز مذهبى كه خود سبب مضاعف شدن ثواب مى گردد و سومین نكته ، رعایت آداب قرائت است .

5. توبه و استغفار
چه فرصتى بهتر از شب قدر براى آشتى كردن با خدا و بازگشت به سوى او، شبى كه مى توان آبرومندان درگاه حق و ملائكه و روح و قرآن را واسطه قرار داد و آن گاه با دلى سرشار از امید به رحمت و مغفرت ، متوجه رب العالمین شد؛ به حق ، شب قدر، شب توبه و بازگشت به سوى خداست كه :
ان الله یحب التوابین و یحب المتطهرین .(83)
به راستى خدا افرادى را كه پى در پى توبه و استغفار مى كنند و نیز طهارت جویان و پاكى طلبان را دوست دارد.
فرارى ها ز عصیان باز گردید
به الطاف خدا دمساز گردید
بیندیشید، یزدانى رحیم است
به راه آیید رحمان و كریم است
گناه بنده عاصى ببخشد
به هر ادعوك صد لبیك گوید
در بعضى از اخبار آمده است ، زمانى كه فرد گنهكار از كرده خود پشیمان شد و به سوى خدا بازگشت و گفت :
الهى انا أسأت . یقول الله تعالى : و انا سترت ؛
خدایا من بد كردم . خداوند متعال مى فرماید: من آن را پوشاندم .
فیقول : ((الهى انا ندمت ؛ من پشیمان شدم .))
خداوند مى فرماید:
((و انا قبلت ؛ من هم قبول كردم .))
و مى فرماید:
ایها الشاب ، اذا تبت ثم نقضت ، فلا تستحى ان ترجع الینا؛
اى جوان ! چنان چه توبه كردى و شكستى ، از این كه دوباره به سوى ما باز گردى شرمگین مباش .
و اذا انقضت ثانیا، فلا تستحى او یمنعك الحیاء ان تاءتینا ثالثا، و اذا انقضت ثالثا، فارجع لینا رابعا...
((هر گاه براى دومین بار توبه خود را شكستى ، شرمگین مباش و مبادا حیا تو را از بازگشت به سوى ما براى سومین بار باز دارد و اگر بار سوم هم توبه خود را شكستى ، باز هم براى چهارمین بار به سوى ما باز گرد.))
فأنا الجواد الذى لا ابخل ؛
((منم بخشنده اى كه بخل نمى ورزم .))
و انا الحلیم الذى لا اعجل ؛
((منم حلیم و بردبارى كه عجله نمى كنم .))
و انا الذى استر على المعاصى و اقبل التائبین و اعفو عن الخاطئین و ارحم النادمین و انا ارحم الراحمین ؛
((منم آن كه بر گناهان پرده مى افكنم و توبه كنندگان را مى پذیرم و از خطاكاران در مى گذرم و به پشیمانان رحم مى نمایم و منم ارحم الراحمین .))
من ذا الذى أتى الى بابنا فرددناه ؛
((چه كسى به درگاه ما آمد و او را رد كردیم ؟))
من ذا الذى ، لجاء الى جانبنا، فطردناه ؛
((چه كسى به ما پناه آورد و ما او را رد كردیم ؟))
من ذا الذى ، تاب الینا و ما قبلناه .
((چه كسى به نزد ما بازگشت كه او را نپذیرفتیم ؟))
من ذا الذى ، طلب منا و ما اعطیناه .
((چه كسى از ما خواهشى كرد كه به او عطا نكرده باشیم ؟))
من ذا الذى استقال (استغفر) من ذنبه فما غفرناه ؛
((چه كسى از ما طلب آمرزش كرد كه ما او را نیامرزیده باشیم ؟))
انا الذى اغفر الذنوب ، و استر العیوب ، و اغیث المكروب ، و ارحم الباكى الندوب و انا علام الغیوب ؛(84)
((منم خدایى كه گناهان را مى آمرزم و عیب ها را مى پوشانم و اندوهناكان را یارى مى رسانم و بر گریه كننده و زارى كننده رحم مى كنم و منم داناى امور آشكار و نهان .))

چرا باید استغفار كرد؟
هر عملى داراى آداب و رسوم و شرایط و موانعى است كه با رعایت آنها استغفار واقعى تحقق مى یابد.

شرایط توبه و استغفار
اول : پشیمانى از گناه (الندم على ما مضى ).
دوم : تصمیم همیشگى بر ترك گناه و كج روى ها و كج اندیشى ها (العزم على ترك العود الیه ابدا.)
سوم : اداى حقوق مردم (ان تؤ دى الى المخلوقین حقوقهم .)
چهارم : تدارك واجبات (ان تعمد الى كل فریضه علیك ضیعتها فتؤ دى حقها.)
پنجم : از بین بردن گوشت هاى حرام ان تعمد الى اللحم الذى ، نبت على السحت ، فتذیبه بالاحزان ...
ششم : چشیدن رنج عبادت (85) ان تذیق الجسم اءلم الطاعة كما اذقته حلاوه المعصیه .

6. خواندن دعاى جوشن كبیر و دیگر ادعیه مأثوره
از جمله :
اللهم انى امسیت لك عبدا داخرا، لا املك لنفسى نفعا و لا ضرا و لا اءصرف عنها سوءا، اشهد بذلك على نفسى ، و اعترف لك بضعف قوتى و قلة حیلتى ، فصل على محمد و آل محمد و اءنجز لى ما وعدتنى و جمیع المؤ منین و المؤ منات من المغفرة فى هذه اللیلة و اءتمم علىّ ما آتیتنى فانى عبدك المسكین المستكین الضعیف الفقیر المهین ، اللهم لا تجعلنى ناسیا لذكرك فیما اولیتنى و لا غافلا لاحسانك فیما اعطیتنى و لا آیسا من اجابتك و ان ابطاءت عنى فى سراء او ضراء او شدة او رخاء او عافیة او بلاء او بؤ س ‍ او نعمآء، انك سمیع الدعاء؛(86)
خداوندا، من در حالى كه بنده آستان بوس تو بودم ، شب را به پایان بردم ، مرا اندیشه سود و زیانى براى خویشتن نیست و قدرت آن را در خود نمى بینم كه بدى را از خویش دور نمایم ، این اعتراف را به زیان خود و به سبب ناتوانى و درماندگى مى كنم ، پس از تو مى خواهم كه بر محمد و آل او رحمت فرستى و آنچه را كه از آمرزش به من و همگى زن و مرد مؤ من نوید داده اى ، به انجام رسان و نعمت خود را بر این بنده فقیر و بیچاره و ناتون ، كامل گردان ؛ خداوندا، مرا از یاد خود فراموشى مده ، به خاطر آنچه كه به من ارزانى داشته اى و مرا بى خبر از احسان و نومید از رحمتت قرار مده ، هر چند سستى در نهان و آشكار و سلامت و بیمارى و سختى و آسودگى از سوى من بوده باشد، كه تو دعاى ما را مى شنوى و اجابت خواهى كرد.))

فهرست برخى از شرح هاى ادعیه رمضان
براى بهره ورى بیشتر خوانندگان عزیز و شب زنده داران بیدار دل از ذكر و دعا و با تاءمل در مضامین و معانى آنها مناسب دیدیم كه به برخى از كتاب هایى كه درباره ادعیه ماه مبارك رمضان نوشته شده اشاره كنیم تا از این معارف بلند و آموزنده بیشترین استفاده را ببریم :
* آیینه مكارم ، سید روح الله خاتمى (رحمه الله علیه )، شرحى است بر دعاى مكارم الاخلاق
* شرح الاسماء الحسنى ، ملا هادى سبزوارى ، شرح دعاى جوشن كبیر است .
* شرح اسماء الحسنى ، سید حسین همدانى درودآبادى .
* تفسیر دعاى سحر، امام خمینى (رحمه الله علیه )، ترجمه سید احمد فهرى .
* معارف الهى (شرح دعاى سحر)، احمد زمردیان شیرازى .
* معارف الهى (شرح دعاى سحر)، استاد حسین مظاهرى .
* شرح دعاى سحر، آیة الله حبیب الله شریف كاشانى .
* شرح دعاى سحر، آیة الله سید ابوالحسن قزوینى (رحمه الله علیه ).
* عشق و رستگارى (شرح دعاى ابوحمزه ثمالى )، احمد زمردیان .
* راز سحرگاهى (شرح دعاى ابوحمزه ثمالى )، سید حسین فاتحى .
* ذخیرة المعاد، ملا نوروز على (فاضل بسطامى ).
* عنوان الكلام ، آیة الله ملا محمد باقر فشاركى .
* مجالس الواعظین ، مرحوم شیخ ذبیح الله محلاتى .
* نیایش در رمضان ، آقاى على حجتى كرمانى .
* بیان حقیقت (شرح دعاى افتتاح )، احمد زمردیان .
* شرح دعاى مكارم الاخلاق ، سید كاظم ارفع .
* تفسیر دعاى مكارم الاخلاق ، محمد على بهمنى رامهرمزى .
* مكارم الاخلاق ، شمس المحدثین ، على بن حسن حسینى .
* شرح دعاى شریف مكارم الاخلاق ، محسن كتابچى .
* شرح دعاى افتتاح و كمیل ، محمد شهاب الدین العراقى .
* بشنو از نى ، عین - صاد (على صفایى ).
* سیناى نیاز، جواد محدثى .
* شرح دعاى افتتاح ، محمد بن موسى العراقى لبزشلونى .
* شرح دعاى سحر، احمد احسانى ، شرح از حاج محمد كریم بن ابراهیم* كرمانى .
* شرح دعاى افتتاح ، آیة الله محمد رضا مهدوى كنى .
* شرح و تفسیر دعاى مكارم الاخلاق ، محمد تقى فلسفى .
ادعیه شب قدر
7. توسل به ولایت ائمه هدى
با توجه به آیه شریفه كه مى فرماید:
یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله و ابتغوا الیه الوسیلة ؛(87)
اى ایمان آورندگان ! از خدا پروا نموده و وسیله اى براى رسیدن به او بجویید.
(در لغت به آنچه كه توسط آن به چیزى توصل و تقرب جویند، ((وسیله )) مى گویند.)
در شب مبارك قدر وسیله اى مطمئن تر از ائمه هدى (علیهم السلام ) براى انسان وجود ندارد، پس باید به ایشان توسل جست ، مخصوصا به مولى الموحدین ، على بن ابى طالب (علیه السلام ) كه ((لیالى قدر)) مصادف با شهادت مظلومانه آن امام متقین است و نیز با تمسك به زیارت ابا عبدالله الحسین (علیه السلام ) به درگاه حضرت احدیت به استغاثه پرداخت .

8. نماز
در این شب فرشتگانى كه به زمین فرود مى آیند، باید شاهد و ناظر ركوع و سود خالصانه و متواضعانه انسان باشند تا بدین وسیله ، اشرفیت و خلیفة اللهى او براى ایشان تفسیر گردد و رمز سجده ملائكه را در برابر آدم دریابند؛ لذا در ردیف اعمال و وظایف لیالى قدر، نماز كه سرلوحه همه عبادات است ، به طرق مختلف وارد شده است :
اولا: خواندن نمازهاى قضا شده در گذشته - به خصوص نمازهاى سال اخیر؛
ثانیا: خواندن نمازهاى مستحبى براى كسب ثواب بیشتر، از جمله نمازهاى ذیل :
الف ) خواندن دو ركعت نماز با یك سلام ، همچون نماز صبح ، با این تفاوت كه در هر ركعت پس از حمد، هفت مرتبه ((سوره توحید)) بخواند و بعد از سلام ، هفتاد مرتبه ((استغفر الله و اتوب الیه ))(88) بگوید.
ب ) خواندن صد ركعت نماز، هم چون نماز صبح به صورت دو ركعتى و نیز مجاز است به جاى این صد ركعت ، شش روز از نمازهاى قضا شده خود را به جا آورد، به گونه اى كه از ظهر روز اول شروع كرده و در عشاى روز ششم ختم نماید.

9. قرآن بر سر گرفتن
بر سر گرفتن قرآن با آن حالات خضوع و خشوع ، نشانه تسلیم در برابر دستورهاى حیاتبخش و سعادت آفرین آن است و بیانگر این كه مسلمان ، كسى است كه قرآن را دائما در اندیشه و فكر خویش دارد و دستورها و احكام آن را در عمل پیاده مى كند.
استاد حسن زاده آملى - دام ظله الوارف - در نكته 490 كتاب هزار و یك نكته خود گوید:
((در لیالى قدر، قرآن به دل كن ، نه فقط قرآن به سر، كه اولى جوهر ذات تو گردد و دومى خارج از گوهر تو است .))

10. تجدید عهد با امام زمان (عج ) و خواندن دعاى فرج
از ائمه معصومین نقل است كه در شب بیست و سوم ماه رمضان و در طول آن ماه مبارك ، در هر حالى (نشسته و ایستاده ) و هر زمانى پس از ذكر و یاد خداى تعالى و درود فرستادن بر محمد و آل او (علیهم السلام ) این دعا را بخوان :
اللهم كن لولیك الحجه بن الحسن صلواتك علیه و على آبائه فى هذه الساعه و فى كل الساعه ولیا و حافظا و قائدا و ناصرا و دلیلا و عینا، حتى تسكنه ارضك طوعا و تمتعه فیها طویلا.(89)
((بارالها در این هنگام و براى همیشه ولى امرت ، امام زمان حجه بن الحسن را - كه درودهایت بر او و پدرانش باد - سرپرست و نگهدار و رهبر و یاور و نگهبان باش تا گیتى را به فرمان او آورى و تا دیر زمان بهره مندش ‍ گردانى .))
و نیز دعاى شریف افتتاح كه به امر آن حضرت مستحب است تا در هر شب رمضان خوانده شود و دعاهاى ماءثور و غیر ماءثور دیگر كه در خصوص ‍ حضرتش وارد شده است ، زیرا گفته اند:
((دعا به آن بزرگوار، نوعى از اداى حق ایشان است ، كه جزء بهترین اعمال مى باشد و فواید بى شمارى نیز براى خود ما هم دارد.))

تذكرات لازم
1. براى این كه اعمال و عبادات ما مقبول درگاه حق تعالى واقع گردد، باید موانع قبولى عبادت ها و اجابت دعاها را برطرف ساخت ؛ مثلا اگر حقوقى - اعم از مالى و عرضى - از دیگران به گردن ما هست ، یا آن را به صاحبانش ‍ برگردانیم و یا از آنها طلب بخشش كنیم و حلالیت بطلبیم .
امام جعفر صادق (علیه السلام ) فرمودند:
اذا أراد أحدكم أن یستجاب له ، فلیطب كسبه ، ولیخرج من مظالم الناس ‍ و ان الله ، لا یرفع الیه دعاء عبد و فى بطنه حرام او عنده مظلمة من خلقه .
اگر بر اثر غلبه شهوات و هواهاى نفس و مغلوب شدن قواى عقلانى ، مرتكب معصیتى شدیم ، استغفار كنیم و تصمیم بگیریم كه دیگر بار گرد آن گناه نگردیم .
تاكنون كردى گنه ، دیگر مكن
تیره كردى آب را دیگر مكن
و اگر روحمان بیمار است و داراى بیمارى هاى روانى ، از قبیل : كینه ، حسد، بخل و... هستیم ، خود را مداوا كرده و به جاى آنها بذر حلم و بردبارى ، ایثار و گذشت ، جود و بخشش در دلهایمان كشت نماییم ، زیرا كه ((شب قدر)) فرصتى است طلایى براى شست و شوى آینه دل ؛ چه شیرین است كه به حرمت این شب ، خوبى ها جاى بدى ها، صلح و صفا جاى اختلاف و تفرقه ، برّ و احسان جاى ظلم و ستم ، احسان به والدین جاى عاق والدین ، صله رحم جاى قطع رحم و... را بگیرد؛ فرصتى است تا با اداى زكات و صدقات ، قدمى در جهت عمران و آبادانى خانه عقبى برداشت و از همین جاست كه برخى از مؤ منان و متدیّنان ، خمس و زكات خود را در این شب تاءدیه مى كنند تا از ثواب بیشترى بهره مند شوند.
گفتنى است چنان كه ثواب اعمال نیكو در این شب دوچندان است ، كیفر معصیت هم در این شب ، بیشتر است ، چرا كه حرمت این شب مبارك هتك شده است ؛ لذا در تاریخ مى خوانیم كه على (علیه السلام ) به نجاشى شاعر، كه در ماه رمضان شراب خورده بود، زیاده از حد شرابخوار، تازیانه زد.
در مقام پاسخ به سوال نجاشى كه عرض كرد: یا على ! این زیاده براى چیست ؟ فرمودند:
((براى هتك احترام ماه خدا.))(90)
2. از آن جا كه شب قدر، شب دعا و نیایش است ، ضرورى است جهت اجابت دعاها، امور زیر را رعایت كنیم :
الف ) ابتدا نمودن به تمجید و تحمید خداوند (متعال ) و صلوات بر پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) و آل او.
حارث بن مغیره مى گوید: از امام صادق شنیدم كه فرمودند:
ایاكم اذا اراد احدكم ان یساءل من ربه شیئا من حوائج الدنیا و الاخره ، یبداء بالثناء على الله - عز و جل - و المدح له و الصلاه على النبى (صلى الله علیه و آله و سلم )، ثم یساءل الله حوائجه ؛(91)
((هیچ یك از شما نباید در مقام حاجت خواهى از خدا بر آید، مگر این كه نخست به تمجید و ثناى خدا و درود فرستادن بر پیامبر با كرامت اسلام (صلى الله علیه و آله و سلم ) بپردازد و سپس از پروردگار خود، حاجتهایش ‍ را مسئلت نماید.))
محمد بن مسلم از امام صادق (علیه السلام ) نقل كرده كه فرمود: در كتاب على (علیه السلام ) آمده است :
ان المدحة قبل المساءله ، فاذا دعوت الله - عز و جل - فمجّده ، قلت : كیف امجده ؟ قال : تقول : یا من هو اقرب الىّ من حبل الورید، یا فعّالا لما یرید، یا من یحول بین المرء و قلبه ، یا من هو بالمنظر الاعلى ، یا من لیس ‍ كمثله شى ء.(92)
((ستایش خدا قبل از سوال و تقاضا از اوست ؛ لذا وقتى خداوند را مى خوانى ، او را تمجید كن . گفتم : چگونه او را تمجید كنم ؟
فرمودند: بگو، اى كسى كه از رگ گردن به من نزدیكترى ، اى كسى كه هر چه را بخواهى انجام مى دهى ، اى آن كه بین انسان و قلبش حائل مى شود، اى كسى كه بر دیدگاه بلند مستقرى ، اى فردى كه چیزى همانندش ‍ نیست .))
امام صادق (علیه السلام ) در حدیث دیگرى فرمود:
اذا دعا أحدكم فلیبدء بالصلاة على النبى فان الصلواة على النبى (صلى الله علیه و آله و سلم ) مقبولة و لم یكن الله لیقبل بعض الدعاء و یرد بعضه ؛(93)
((هرگاه فردى از شما به دعا كردن بپردازد، دعاى خود را با درود و تحیت بر محمد (صلى الله علیه و آله و سلم ) شروع كند، زیرا صلوات بر پیامبر مقبول درگاه خداوند قرار مى گیرد و چنین نیست كه خداوند بخشى از این دعا را بپذیرد و قسمت دیگر آن را رد كند.))
ب ) مقدم داشتن دیگران بر خود در دعا.
امام صادق (علیه السلام ) فرمود:
من قدّم اربعین رجلا من اخوانه ، فدعا لهم ، ثم دعا لنفسه ، استجیب له فیهم و فى نفسه ؛(94)
((هر كس چهل تن از برادران دینى اش را بر خود مقدم دارد و درباره آنان دعا كند و پس از آن درباره خویش دعا نماید، دعاى او مستجاب خواهد شد.))
پ ) تواءم بودن دعا با الحاح و اصرار.
گفت پیغمبر كه گر كوبى درى
عاقبت زان آن در برون آید سرى
با كمال ادب ، حاجت هاى خود را بر زبان آورد و با متانت و آهسته او را بخواند، زیرا كه فرموده است :
(ادعوا ربكم تضرعا و خفیة )(95)
پروردگارتان را با حالت زارى و پنهانى بخوانید.
حضور یافتن در مكان هاى مقدس ، همچون مساجد و شركت در اجتماع نیایش گران ، ضمن این كه بر ثواب اعمال شب قد مى افزاید، باعث كفاره گناهان و عمران خانه آخرت نیز مى شود.
هر كه در این خانه شبى راز كرد
خانه فرداى خود آباد كرد
و خداوند سبحان فرمود:
واصبر نفسك مع الذین یدعون ربهم .
با كسانى باش كه خداى خود را صبح و شام مى خوانند.
و در روایت آمده است :
و الزموا السواد الاعظم ، فان ید الله على الجماعة ؛(96)
به توده مردم بپیوندید كه دست خدا بر سر جمعیت است .
ت ) قبل از دعا در محضر خدا اعتراف به گناهان خود كرده و استغفار نماید.
ث ) به هنگام دعا دست هاى خود را بالا ببرد.
ج ) پدر و مادر، فرزندان خود را دعا كنند و فرزندان نیز والدین خود را دعا كنند كه چنین دعایى مستجاب است .(97)
نكته قابل ذكر این كه :
باید از انجام عبادات و اعمالى كه در كتاب و سنت ، وارد نشده است ، خوددارى كرد، زیرا كه فرموده اند:
((قلیل فى سنة خیر من كثیر فى بدعة .))
قطع امید از دیگران
یكى از مسائل مهم كه در دعا و به اجابت رسیدن آن موثر است ، قطع امید از غیر خداست ، از این رو ادب دعا اقتضا مى كند كه قبل از آن چند بار با قرائت :
أمن یجیب المضطر اذا دعاه و یكشف السوء.(98)
این معنا را متواضعانه اعلام نموده و زمینه توجه و فضل الهى را فراهم نماید.
امام صادق (علیه السلام ) فرمودند:
اذا اراد احدكم ان لا یساءل الله شیئا، الا اعطاه ، فلییاءس من الناس كلهم ، و لا یكون له رجاء الا من عندالله جل ذكره ، فاذا علم الله (جل و عز) ذلك من قلبه ، لم یساءل الله شیئا الا اعطاه فحاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا علیها، فان للقیامة خمسین موقفا، كل موقف مقداره ((الف سنة )) ثم ، تلا قوله تعالى : ((فى یوم كان مقداره خمسین الف سنة مما تعدون .))(99)
((اگر یكى از شما بخواهد كه خداوند حاجتش را بر آورد، باید امیدش را از دیگران قطع كند و به غیر خداوند امیدى نداشته باشد و هنگامى كه خداوند، این وضع را در قلبش ببیند، آن چه او طلب كند اجابت مى شود؛ بنابراین شما خود به حساب خویش برسید، پیش از آن كه به حسابتان برسند، زیرا در قیامت ، پنجاه توقفگاه وجود دارد كه هر یك هزار سال است .))

11. اعتكاف
پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمود:
اعتكاف العشر الاواخر من شهر رمضان یعدل حجتین و عمرتین .(100)
اجر اعتكاف نمودن در ده روز آخر ماه رمضان ، مساوى با ثواب دو حج و دو عمره است .
منظور از اعتكاف ، توقف نمودن و ساكن شدن در مسجد جامع به قصد قربت و عبادت به مدت سه روز یا بیشتر با رعایت شرایط مخصوص آن كه داراى ثواب بسیار زیاد است و از جمله عبادات مستحب مى باشد كه بزرگان دین به انجام آن ، اهتمام ورزیده اند.
در كتاب كافى از جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام ) نقل شده است كه فرمودند:
كان رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلم ) اذا دخل العشر الاواخر، اعتكف فى المسجد و ضربت له قبة من شعر، و شمّر المئزر و طوى فراشه ؛
رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) چون دهه آخر ماه رمضان فرا مى رسید، در مسجد اعتكاف مى نمود و براى حضرتش خیمه اى مویین مى زدند و كمرش را براى عبادت مى بست و بستر خویش را جمع مى كرد.
در حدیث دیگرى از امام صادق (علیه السلام ) آمده است :
كانت بدر فى شهر رمضان و لم یعتكف رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلم )، فلما ان كان من قابل اعتكف عشرین عشرا لعامه ، و عشرا قضاء لما فاته ؛
جنگ بدر در ماه رمضان اتفاق افتاد و (از این رو) رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) موفق به اعتكاف نشدند، لذا در سال آینده ، بیست روز (ده روز به عنوان اعتكاف همان سال و ده روز دیگر را نیز به عنوان قضاى اعتكاف سال گذشته ) به اعتكاف پرداختند.
طبق آن چه در اركان اسلام (ص 163) آمده است ، پس از پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) همسران آن حضرت نیز چنین اعتكافى داشتند.
در تاریخ آمده است كه علماى بزرگ شیعه نیز این سنت حسنه را در دهه آخر ماه رمضان انجام مى داده اند.
براى مطالعه بیشتر درباره اعتكاف به این منابع مراجعه فرمایید:
اللمعة الدمشقیه ، ج 2، كتاب الاعتكاف ؛ شرائع الاسلام ، ج 1، ص 251؛ التهذیب ، ج 4، ص 217؛ مستمسك العروة الوثقى ، ج 8، ص 536، روضة المتقین ، ج 3، ص 496، اعتكاف در اسلام به قلم نگارنده .
این بخش را به كلامى از مصلح مجاهد، شیخ محمد عبده ، پایان مى بریم :
شب قدر، شب عبادت و تضرع و تذكر و یادآورى نعمت هاى خدا و دین است ، لكن متاسفانه بسیارى از مسلمانان در چنین ایام و لیالى و موقعیت هاى مناسبى درباره مسائل و موضوعاتى سخن مى گویند كه مورد رضا و عنایت خداوند نیست ؛ به آیاتى از كلام الله گوش مى دهند، اما در مفاهیم آنها نمى نگرند و از معانى بلند آنها عبرت نمى گیرند... فقط به صدا و نغمه زیباى قارى قرآن توجه دارند، در این شب در اوهام و خیالاتى غوطه ور مى شوند كه شایسته عقول كودكان نیست تا چه رسد به عقل هاى اشخاص رشید و بالغ .

برترین اعمال در شب قدر
از شیخ صدوق نقل شده است كه فرمود:
و من احیى ، هاتین اللیلتین ، بمذاكرة العلم فهو افضل ؛(101)
افضل اعمال در احیاى این دو شب (بیست و یكم و بیست و سوم ماه رمضان ) مذاكره علم است .

ادامه مطلب در بخش چهارم          مشاهده بخش اول          مشاهده بخش دوم


دسته بندی: مقالات،

نظرات

تاریخ ارسال: شنبه 1392/05/5 تعداد بازدید:

 نظرات و دیدگاهها:
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.